Hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử (EET) – từng được coi là biểu tượng cải cách tài chính tại Cộng hòa Séc – đang đứng trước cơ hội được khôi phục sau ba năm bị hủy bỏ. Theo tuyên bố ngày 18/10/2025, phong trào ANO do Andrej Babiš lãnh đạo, hiện đang trong quá trình thương lượng thành lập chính phủ mới, sẽ đề xuất tái áp dụng EET từ tháng 1 năm 2027.
Cựu Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová, người được nhắc tới như ứng viên hàng đầu cho vị trí Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ mới, xác nhận với trang Novinky.cz rằng kế hoạch này đã được đưa vào chương trình hành động của ANO. Theo bà, việc khôi phục hệ thống sẽ góp phần tăng thu ngân sách nhà nước và giảm tình trạng thất thu thuế.
Từ khởi đầu năm 2016 đến bãi bỏ năm 2022
EET lần đầu tiên được thông qua năm 2016 khi ông Babiš còn là Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ của Bohuslav Sobotka (ČSSD). Hệ thống yêu cầu các doanh nghiệp phải gửi dữ liệu về từng giao dịch tiền mặt tới Cơ quan Tài chính, nhận mã xác nhận và sau đó mới in hóa đơn cho khách hàng.
Tuy nhiên, đến năm 2022, chính phủ của Thủ tướng Petr Fiala (ODS) đã bãi bỏ quy định này, với lý do giảm gánh nặng hành chính và chi phí cho doanh nghiệp nhỏ. Quyết định này nhanh chóng vấp phải chỉ trích từ giới chuyên gia và Cơ quan Kiểm toán Nhà nước (NKÚ), cho rằng đây là bước lùi trong minh bạch tài chính.
Kế hoạch tái áp dụng từ 2027
Theo kế hoạch mới, EET sẽ được khôi phục sau hai năm chuẩn bị, bắt đầu từ ngày 1/1/2027. Hệ thống mới dự kiến linh hoạt hơn: doanh nghiệp sẽ không bắt buộc in hóa đơn giấy và có thể sử dụng ứng dụng điện tử hoặc thiết bị do Cơ quan Tài chính cung cấp. ANO cũng đề xuất ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ quy định.
Trong khi đó, đàm phán giữa ANO, SPD và đảng Motoristé về việc thành lập liên minh vẫn đang tiếp diễn. SPD từng phản đối EET, còn Motoristé – theo chủ tịch Boris Šťastný – muốn xem xét miễn trừ cho doanh nghiệp nhỏ. Dù vậy, bà Schillerová tin rằng “sự đồng thuận cuối cùng có thể đạt được”.
Lợi ích và tranh luận
Theo bà Schillerová, giai đoạn 2016–2020, hệ thống EET đã mang lại khoảng 12 tỷ korun cho ngân sách, con số mà ANO kỳ vọng sẽ được lặp lại hoặc vượt qua sau khi tái áp dụng. Các chuyên gia kinh tế ước tính, nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống có thể đóng góp hơn 10 tỷ korun mỗi năm.
Ông Luboš Kastner, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ẩm thực thuộc Phòng Thương mại, nhận định đa số doanh nghiệp hiện đã quen với việc sử dụng hệ thống bán hàng điện tử, nên việc khôi phục EET “không còn gây khó khăn như trước”.
Chuyên gia Petr Dufek từ Ngân hàng Creditas cho rằng “EET lẽ ra không nên bị hủy bỏ”, vì đây là “công cụ hiệu quả trong việc chống thất thu thuế và kiểm soát nền kinh tế phi chính thức”. Theo các ước tính, kinh tế ngầm của Séc chiếm tới 15% GDP, tương đương khoảng 1 nghìn tỷ korun – một phần đáng kể chưa được đánh thuế.
Như vậy, nếu kế hoạch của ANO được thông qua trong năm 2026, hệ thống EET sẽ chính thức tái hoạt động từ đầu năm 2027, đánh dấu sự trở lại của một trong những cải cách kinh tế gây nhiều tranh cãi nhất thập kỷ qua, nhưng cũng được kỳ vọng giúp củng cố nguồn thu ngân sách và tăng tính minh bạch trong kinh doanh.